Het dekken van de tafels in de oude conversatiezaal van het gebouw van De Witte aan het Plein.

Sociëteit De Witte

Als er ergens in Den Haag een bastion moet worden aangewezen, een fysiek gebouw waarin zich de omgangsvormen, de tradities en eigenaardigheden van Den Haag samenballen, dan komt de Nieuwe of Littéraire Sociëteit De Witte daarvoor als een van de eerste in aanmerking.

‘s Avonds is het een relais voor wie zich van de Comedie op reis bevindt naar huis’, noteerde schrijver Willem J.A. Jonckbloet in zijn in 1843 verschenen ‘Physiologie van Den Haag, door een Hagenaar’. ‘Men loopt er in en uit, om een glas punch te orberen of een cigaar op te steken’.

De Witte is een plek waar rituelen hun waarde hebben. Spel of ernst? In de eerste helft van de twintigste eeuw luidde het antwoord onomwonden: ernst. Op het breken van de regels van het decorum stonden boetes (leden) of inhoudingen op het loon (personeel).

Tegenwoordig is het minder duidelijk. Vroeger was De Witte, met al zijn vormelijkheid, een verlengstuk van de samenleving buiten, met zijn rangen en standen. Maar de buitenwereld is niet langer dezelfde, en met zijn hang naar traditie en decorum staat De Witte tegenwoordig meer op zichzelf. In een wereld die het normaal begint te vinden dat ministers zonder stropdas rondlopen, krijgt de sociëteit iets weg van een reservaat.

“Etiquette biedt houvast”, zegt voorzitter Henk Grootveld. “Mensen genieten ervan om nog met ‘u’ te worden aangesproken. En een jonger lid staat hier nog op voor een oudere. Zoals het in de tram ook zou moeten.”

De sfeer aan het Plein is al twee eeuwen lang in grote trekken hetzelfde; het is de sfeer van een huiskamer waar men zich op zijn gemak voelt en vertrouwde kennissen treft. Dus liever geen zakenvriendjes binnenbrengen, zoals de ballotagecommissie eens in de zoveel tijd onderstreept. Dat is nou juist het verschil. Met je visitekaartjes wapperen mag een geaccepteerd gebruik zijn bij de Industrieele Groote Club in Amsterdam; in Den Haag houd je ze bij voorkeur op zak. En je mobiele telefoon? Die zet je natuurlijk uit eer je naar binnen gaat.

Volgend inkijkje >